رجال زدگی ما

در پایان این مقال، به آیه ها و روایت هایی اشاره می کنم که به صراحت، ما را از تقلید5 غیرمعصوم در عرصه های نظری و اعتقادی و نیز در عرصه های عملی ـ اگر مرجعیّتی بدون اتّصال به مصادر حجّیت باشد ـ باز می دارند و ما را به سرچشمه های حجّیت و استناد رهنمون می سازند:

«یوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِی النَّارِ یقُولُونَ یا لَیتَنَا أَطَعْنَا اللَّهَ وَأَطَعْنَا الرَّسُولَا وَقَالُوا رَبَّنَا إِنَّا أَطَعْنَا سَادَتَنَا وَکبَرَاءنَا فَأَضَلُّونَا السَّبِیلَا؛6

روزی که صورت هایشان را در آتش بگردانند، می گویند: ای کاش خدا و رسول را اطاعت کرده بودیم! و گفتند: پروردگار ما! از سروران و بزرگان خود اطاعت کردیم و آنان ما را گمراه کردند.»

آیه فوق بیانگر این موضوع است که اطاعت بی دلیل و بدون حجّت از بزرگان و صاحب نامان غیرمعصوم ـ به صرف بزرگ و صاحب نام بودن ـ و رها کردن اطاعت از خداوند و رسول، ارزشی ندارد؛ بلکه می تواند موجب جهنّمی شدن انسان شود. امام صادق(ع) فرمودند:

«إیاکم و التقلید فإنه من قلد فی دینه هلک إن الله تعالی یقول «اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ» فلا و الله ما صلّوا لهم و لا صاموا و لکنّهم أحلوا لهم حراماً و حرّموا علیهم حلالاً فقلدوهم فی ذلک فعبدوهم و هم لا یشعرون؛7

از تقلید برحذر باشید که هرکس در دینش تقلید کند، هلاک خواهد شد. خداوند می فرماید: «یهودیان و مسیحیان، دانشمندان و راهبان خود را به جای خداوند به ربوبیّت و خدایی گرفتند». سوگند به خدا! اینان در برابر آنان نماز نخواندند و برای آنان روزه نگرفتند؛ بلکه دانشمندان و راهبانشان حرامی را برای آنان حلال و حلالی را حرام کردند و اینان [بدون هیچ استناد و حجّیتی و صرفاً به دلیل صاحب نام و مشهور بودن و. ..] از آنان تقلید کردند و بدون آنکه خود بدانند، در واقع آنان را پرستیدند.»

همچنین می فرمایند:

«من أخذ دینه من أفواه الرّجال أزالته الرّجال و من أخذ دینه من الکتاب و السنّه زالت الجبال و لم یزل؛8

امام صادق(ع) فرمود: هرکس دینش را از دهان رجال, [و آرا و نظرهای بی سند و حجّیت آنان] بگیرد، همان رجال یا رجالی دیگر او را از دینش زائل و خارج می کنند؛ امّا آن کس که دینش را از قرآن و سنّت معصوم بگیرد، کوه ها از پا درمی آیند، امّا او در دین و اعتقادش استوار خواهد ماند.»

امام علی(ع) می فرمایند:

«إِنَّ دِینَ اللهِ لَا یعْرَفُ بِالرِّجَالِ بَلْ بِآیةِ الْحَقِّ وَ اعْرِفِ الْحَقَ تَعْرِفْ أَهْلَه؛9

دین خدا با رجال شناخته نمی شود؛ بلکه با حجّت و دلیل و نشانه حق شناخته می شود. پس حق را بشناس تا اهل حق را به درستی بشناسی.»

امام صادق(ع) فرمودند:

«ایّاک آن تنصب رجلاً دون الحجّه فتصدقه فی کلّ ما قال؛10

بر حذر باش از اینکه فردی غیرمعصوم را نصب العین خویش قرار دهی و هر آنچه را که گفت (بدون حجّت و دلیل) مورد تأیید و تصدیق قرار دهی.»

6. سوره احزاب، آیات 66 و 67.

7. «تصحیح اعتقادات الامامیه»، شیخ مفید، ص 72.

8. همان.

9. «امالی»، شیخ مفید، ص 5.

10. «کافی»، ج 2، ص 298.

منبع: سرمقاله هشتمین شماره فصلنامه «سمات»

https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4227/8000/104876/رجال- زدگی,-عصر-ما